Šta je ulcerativni kolitis(colitis ulcerosa)?

Ulcerativni colitis je vid inflamatorne bolesti creva, kod  koje dolazi do hronične upale ćelija u nivou rektuma i debelog creva. Ova upala može da dovede do nastanka čireva, koji mogu da krvare i tako ometaju varenje. Za saniranje ovakve upale koriste se medikamenti, kao i strategije koje omogućavaju finkcionisanje osobe kroz svakodnevne životne aktivnosti.

Upozoravajući znaci ulcerativnog kolitisa:

  • Abdominalan bol(bol u predelu stomaka)

Ovaj bol može da bude alarm kojim telo pokušava da ukaže na abnormalnosti uzrokovane ulcerativnim kolitisom. Uz ovaj bol,  pojava melene u dijareji(krvav proliv) cesto je znak ovog oboljenja. Ovi simptomi se mogu javljati retko i biti blagi, ali mogu se manifestovati i kao teški i uporni.

ulcerozni kolitis dijareja

  • Gubitak težine

Hronična upala debelog creva može da uzrokuje digestivne probleme koji rezultuju sledećim posledicama:

  1. Gubitkom težine
  2. Manjkom apetita
  3. Mučninom
  4. Negativnim uticajem na rast deteta.

Ostali upozoravajući znaci:

Neki pacijenti koji boluju od ulcerativnog kolitisa imaju i simptome koji nisu vezani za digestivni sistem.

Ti simptomi uključuju bolove u zglobovima, rane na koži, zamor, anemiju, česte groznice.

Diferencijacija simptoma

Simptomi ulcerativnog kolitisa su slični simptomima druge inflamatorne bolesti creva, koja se naziva Hronova bolest. Razlika je u tome što je ulcerativni colitis lokalizovan samo u jednom delu digestivnog trakta, a to je debelo crevo, dok Hronova bolest može zahvatati različite delove digestivnog trakta, od usta do malog creva.

Sindrom iritabilnog kolona je još jedan poremećaj na nivou digestivnog sistema, koji odlikuje hroničan bol u stomaku i proliv, ali on ne dovodi do upale i nastanka čireva u crevima.

Ko najčešće pati od ulcerativnog kolitisa?

Ulcerativni kolitis je oboljenje koje je karakteristično više za ljude u razvijenim zemljama, nego za one koji borave u prirodi.  Bez obzira na to što se ovo oboljenje može javiti u svim životnim dobima, najčešće se javlja između 15-te i 25-te godine.

Ovo oboljenje često pokazuje tendenciju da se javlja u okviru jedne porodice i češće je kod belaca.

Uzroci ulcerativnog kolitisa

Tačan uzrok ulcerativnog kolitisa nije u potpunosti razjašnjen, ali istraživači smatraju da je u njegov nastanak umešan imuni sistem na način da imune čelije abnormalno  reaguju na bakterije koje se nalaze  u digestivnom traktu. Nije poznato da li ovo izaziva ulcerativni kolitis ili je pak njegova posledica.

Lekari su uvereni da ova bolest nije izazvana stresom ili lošom ishranom, ali ovi faktori utiču da se simptomi ulcerativnog kolitisa pogoršaju.

Dijagnostikovanje ulcerativnog kolitisa

Najprecizniji metod koji omogućava dijagnostikovanje ulcerativnog kolitisa je kolonoskopija. Pri ovoj proceduri mala kamera se postavlja u rektum, kako bi obezbedila blizak pogled na unutrašnjost debelog creva. Na taj način se otkrivaju kako inflamacija, tako i eventualno postojanje čireva u toj oblasti.

Učestalost simptoma ulcerativnog kolitisa

Simptomi ulcerativnog kolitisa se mogu javljati i nestajati periodično, sa dužim periodima bez simptoma, tj remisije. U toku ovih perioda  moguće je da se ne osećaju nikakvi simptomi, čak ni u vidu neprijatnosti.

Ovi periodi mogu da traju i po nekoliko meseci ili godina, ali se simptomi obicno vrate. Sama neizvesnost pojave ovih simptoma može uzrokovati dodatni stres, ali i otežati planiranje efikasnog lečenja.

Kada je ulcerativni kolitis hitno stanje?

Ulcerativni colitis katkad uzrokuje komplikacije koje zahtevaju hospitalizaciju. One uključuju pojavu čira koji krvari, ili pojavu dijareje koja dovodi do dehidratacije.

U ovim slučajevima, medicinski tim radi na zaustavljanju daljeg krvarenja i na rehidrataciji, odnosno zaustavljanju gubitka tečnosti i povećanju njene količine u organizmu.

Ukoliko postoji i mehaničko oštećenje debelog creva, možda će postojati potreba da se ono hirurški sanira.

Ostale komplikacije ulcerativnog kolitisa

Kod nekih pacijenata  na osnovu ulcerativnog kolitisa se razvijaju brojni problemi koji nisu ograničeni na lokalizaciju osnovne bolesti. Oni uključuju osteoporozu, artritis, pojavu kamena u bubregu, a u retkim slučajevima oboljenja jetre. Ovi problemi se mogu umanjiti primenom antiinflamatornih lekova koji se koriste u terapiji ulcerativnog kolitisa

Lekovi koji se koriste u terapiji ulcerativnog kolitisa

Medikamentozna terapija ovog oboljenja ima za cilj da smanji inflamaciju unutar debelog creva. Terapija prvog izbora su lekovi koji sadrže aminosalicilate. Ukoliko ovaj tretman ne daje očekivane rezultate, lekar može prepisati steroide, kao što je prednison.. Treću opciju prestavlja primena imunoloških modifikatora, koji smanjuju inflamaciju izmenom imunološke aktivnosti. Da bi rezultati bili vidljivi, nekad je potrebno da prođe i do 3 meseca.

Biološka terapija kao savremeni koncept lečenja ulcerativnog kolitisa

Biološka terapija predstavlja najnoviji vid lečenja ovog oboljenja. Ona pomaže organizmu da uništi protein koji izaziva upalu(TNF). Intravenski se daju supstance koje blokiraju funkciju ovih proteina.

Ova terapija se primenjuje kod pacijenata koji nisu adekvatno reagovali na medikamentoznu terapiju.

Hirurško lečenje ulcerativnog kolitisa

Uprkos napretku medikamentozne terapije, operacija je potrebna u 25-40% slučajeva, kada je potrebno sanirati oštećenje debelog creva ili debelo crevo u potpunosti ukloniti.

Ulcerozni kolitis kod dece

Deca koja boluju od ovog oboljenja često imaju slab apetit. Ona tako unose premalo kalorija, ili postoji problem apsorpcije nutritijenata iz hrane koju unose. Da bi se ovaj problem izbegao, lekari preporučuju ishranu  bogatu kalorijama.

Faktori koji utiču na pogoršanje simptoma

Niz faktora može pogoršati simptome ove bolesti. Uobičajeni okidači su stres, pušenje, neredovno uzimanje lekova i konzumiranje hrane koja pogoršava simptome. Pacijent treba da pokuša da identifikuje okidače koji obično dovode do simptoma.

Uticaj ishrane na simptome

Uobičajni krivci za pogoršanje simptoma ulcerativnog kolitisa su mlečni proizvodi, masna hrana, kao i previše vlakana(uzrokuju dijareju). Može biti od koristi vođenje dnevnika ishrane i praćenje pojave simptoma u skladu sa tim.

Suplementi u ishrani

S obzirom na to da ulcerativni kolitis često izativa krvarenje u debelom crevu, ono može biti uzrok anemije i nedostatka gvožđa u organizmu. Neki lekovi koji se koriste u terapiji ulceroznog kolitisa mogu da ometaju apsorpciju nutritijenata kao što su folna kiselina i  kalcijum. Uvek upotrebljavati suplemente uz konsultaciju sa lekarom.

Pozitivan uticaj probiotika na redukciju simptoma

Analiza 13 studija koje su u vezi sa ovim oboljenjem dovela je do zaključka da probiotici mogu dovesti do produžavanja faze remisije, tj. perioda bez simptoma. Probiotici su prijateljske bakterije koje su slične onima koje čine normalnu crevnu floru i koje mogu sprečiti razvoj štetnih bakterija. Probiotici mogu biti dodati mleku, jogurtu, kao i nekim sojinim napicima, a dostupni su i u vidu dodataka ishrani.

te